Imperiaal versus metrisch: waarom bestaan inches nog?

Twee stelsels: kort uitgelegd

Het metrieke stelsel werkt met tientallen: 100 cm is 1 meter, 1000 meter is 1 kilometer. Alles schuift met machten van tien, wat rekenen eenvoudig maakt. Het is de basis van het internationale eenhedenstelsel (SI).

Het imperiale stelsel gebruikt eenheden als inch, foot (12 inch), yard (3 feet) en mile (1760 yards). De verhoudingen zijn onregelmatig, wat omrekenen lastiger maakt. De inch zelf is tegenwoordig wél netjes gekoppeld aan het metrieke stelsel: 1 inch is exact 2,54 cm (zie de inch naar cm-gids).

Een korte geschiedenis

Imperiale maten stammen uit oude, praktische referenties: een inch was ongeveer een duimbreedte, een foot een voetlengte. Ze verschilden per plaats en periode. Het metrieke stelsel werd rond de Franse Revolutie (eind 18e eeuw) ontworpen als één logisch, universeel systeem gebaseerd op de natuur.

In de 19e en 20e eeuw stapte vrijwel elk land over op metriek. De Verenigde Staten deden dat officieel nooit volledig, waardoor daar het dagelijks leven grotendeels imperiaal bleef. In 1959 spraken de Engelstalige landen wel af de inch exact op 2,54 cm vast te leggen, zodat beide stelsels precies op elkaar aansluiten.

Welke landen gebruiken wat?

Een grove indeling van waar welk stelsel dagelijks gebruikt wordt:

Zelfs in metrieke landen blijven sommige imperiale maten hangen, zoals bij internationale branchestandaarden.

Waarom ziet Nederland toch inches?

Nederland is sinds de 19e eeuw volledig metrisch, en toch koop je een 55 inch tv, een laptop van 15,6 inch en een fiets met 28 inch wielen. Dat komt doordat die producten uit internationale industrieën komen waar de inch ooit de standaard werd en wereldwijd is overgenomen. Overstappen zou verwarring en incompatibiliteit geven, dus de inch-maat bleef.

Je komt inches dus tegen bij tv-formaten, laptop- en monitorschermen, fietswielen, autobanden en waterleidingen. In al die gevallen reken je de maat om met de vaste factor 2,54.

Handige vuistregels

• 1 inch is iets meer dan 2,5 cm — vier inch is dus ruim 10 cm.
• 1 foot (voet) is 30,48 cm, ongeveer een dertig centimeter liniaal.
• 1 mile is 1,609 km — vermenigvuldig miles met 1,6 voor kilometers, of gebruik onze omreken-tools.
• Van cm naar inch: deel door 2,54 (of vermenigvuldig grofweg met 0,4).

Wil je snel en exact schakelen tussen inch en cm? Gebruik dan onze inch naar cm-tool.